Brabantstadstudie
Logo Logo
9 januari '20

Initiatiefplan: Ontwerpfestijn Campinaterrein Eindhoven

Om de onderzoeksresultaten van Brabantstadstudie ruimtelijk te vertalen, hebben we initiatiefvoorstellen opgesteld in de 5 Brabantse steden. Als uitgangspunt bij deze initiatiefplannen geldt: 'geen eigen grondpositie’. Dat betekent dat we naar mogelijke ontwikkelingen toewerken vanuit nieuwe coalities en gedeeld belang, samenwerkend en -lerend. De uitzondering bevestigt echter de regel: hierbij lichten we als eerste een initiatiefplan uit, op een locatie waar we wel degelijk 'positie' hebben: het Campinaterrein in Eindhoven.

Initiatiefvoorstellen Brabantstadstudie

Op basis van de bevindingen en conclusies van alle (deel-)onderzoeken van Brabantstadstudie zijn initiatiefvoorstellen gemaakt voor diverse (theoretische) locaties en/of voor de implementatie van trends en ontwikkelingen die naar voren zijn gekomen. Hiermee leggen we nadrukkelijk de link tussen theorie (nieuw opgedane kennis over de woonopgaven in de steden) en praktijk (waarin we dagelijks samen met diverse stakeholders werken aan het realiseren van de beste woon- en leefomgevingen).

Het máken van de initiatiefplannen is daarbij belangrijker dan de uitkomst ervan. Als onderdeel van het totaalonderzoek leren de initiatief-voorstellen ons namelijk op andere manieren opgaven te benaderen en processen in te richten en samen te werken met nieuwe coalities en andere professionele relaties. Niet alleen de aanpak, ook het type locatie is steeds anders; geen eigen grondposities, wel uiteenlopend in o.a. schaalgrootte, (binnen-)stedelijke ligging, huidige functie en gebiedseigen kwaliteiten.

De komende weken lichten we de verschillende initiatiefvoorstellen toe.

Ontwerpfestijn 2018 en 2019

BPD transformeert het terrein van de voormalige Campinafabriek in Eindhoven de komende jaren tot een nieuw bruisend stedelijk gebied. Tal van maatschappelijke vraagstukken spelen daarbij een rol. Als ontwikkelende partij heeft BPD behoefte aan innovatieve denkrichtingen in de betreffende thema's: van het hergebruik van materiaal en omgang met water, tot concreet implementeerbare systemen of zelfs 'het nieuwe normaal', een structurele wijziging in de denkwijze over deze thema’s en hoe deze te implementeren in de ontwikkeling van het terrein.

Hiertoe introduceerde BPDi - het nieuwe BPD-team dat zich richt op complexe binnenstedelijke opgaven - als onderdeel van de Eindhovense Dutch Design Week het Ontwerpfestijn: in de praktijk leren van en mét experts en collega's. Twee jaar op rij is - met de betrokken architect, stedenbouwer en landschapsarchitect - een deelopgave benoemd, om tijdens het Ontwerpfestijn door andere ontwerpers uit te werken. De winnaars krijgen een deelopdracht binnen het huidige plan. In dit artikel komen de winnende teams van 2018 en 2019 aan het woord.

2018 Campina circulair

In 2018 was 'Campina Circulair' het thema van het Ontwerpfestijn. Samen met architecten, ontwerpers en New Horizon boog BPD zich over de op het terrein aanwezige materialen en over de vraag welke nieuwe innovatieve producten, objecten of zelfs gebouwen daarmee ontwikkeld kunnen worden. Wat kan hun nieuwe betekenis zijn bij de transformatie en de nieuwe toekomst van het terrein? Op welke wijze krijgen de materialen letterlijk een functionele herbestemming in het gebied?

Deelnemende partijen: Architectuurcentrum Eindhoven, Woonpioniers, Willems en U, Atelier Boetzkes, studiOsinga, KAW/e, Denkkamer, Koning Ellis architecten (Brique), Cloud Collective, Baudoin van Alphen Bergers architecten en Plug-in-City.

2019 Campina boven water

Het thema van het Ontwerpfestijn 2019 was 'Campina boven Water'. Gezamenlijk werd gewerkt aan de vraag: wat betekent water in gebiedsontwikkeling? Is dat waterretentie, energie in de vorm van warmte-/ koudeopslag, water als grondstof, ecologie, recreatie, en/of sport en spel? Wat kan een ruimtelijke uitwerking van het maatschappelijke thema water en klimaat zijn, middels kunst, design en ontwerp? Op welke manier draagt dit bij aan de openbare ruimte en welke andere partners tref je daarbij?

Deelnemende partijen: Jeroen Doorenweerd, Co van Griensven, Dingeman Deijs architects, dvdp, Cityförster architecture + urbanism, studio Fien Dekker, plein06 en Observatorium.

De winnaars

Winnaar in 2018 was het samengestelde team van Plug-in-City, van onder anderen Tim Kouthoofd (project leader) en Piotr Szcésniak (architect) van Bygg Architecture en productontwerper Ivo Hulskamp. In 2019 bestond het winnende team uit Dingeman Deijs architecture en dvdp. We hielden een kort interview met beide winnaars. Lees hieronder wat zij erover vertelden.

Winnaars 2018 - team van Plug-in-city

'We werden getriggerd door de uitvraag in combinatie met de circulaire ambities van BPD. Voor ons een perfecte match, omdat we ons specialiseren in dit thema en ons richten op circulaire interventies in transitiegebieden.

We kregen verrassend veel vrijheid en daarmee veel mogelijkheden om tot een plan te komen. Door te denken vanuit de aanwezige materialen, krijgt de top-down architectuur een klein 'bottom-up randje'. Een goede ontwikkeling met betrekking tot duurzaamheid, maar ook de verantwoordelijkheid voor een goede afwikkeling van de reststromen in de bouwsector.

Het Campinaterrein heeft de potentie een interessante leefomgeving te worden, met voorzieningen die ook mensen van buiten Eindhoven aantrekken. Het terrein is groot genoeg om er divers te huisvesten en er een leefbare omgeving te realiseren, waar veel te ontdekken en beleven valt. De wateropslag - integraal onderdeel van het terrein - in combinatie met de bruggen als circulaire toevoeging van de publieke ruimtes, komen tegemoet aan de maatschappelijke en duurzame ambities. Zulke ingrepen kunnen Campina Circulair een gezicht geven dat zelfs internationale aandacht opwekt.

De kwaliteit van wonen in de stad wordt steeds belangrijker; woonwensen veranderen. Het toenemende aantal kleinere huishoudens, in een mix van leeftijdsgroepen en inkomensklassen, neemt genoegen met minder woonoppervlakte, maar verlangt wel veel meer kwaliteit en voorzieningen in de directe leefomgeving. En bij de ontwikkeling van een divers en aantrekkelijk woongebied, speelt duurzaamheid een steeds fundamentelere rol.

Ons ontwerp past goed in de huidige ontwikkelingen op gebied van duurzaamheid en de veranderende vraag in de woningbouwopgave, omdat het circulaire ambities uitdraagt en extra gelaagdheid toevoegt in de publieke ruimte. Ook kan er engagement worden gecreëerd met de toekomstige bewoners, door de loopbruggen van functies te voorzien die door hen zelf nog ingevuld kunnen worden. Daar zouden we zelfs nu al mee kunnen beginnen.'

Winnaars 2019 - team van Dingeman Deijs architecture en dvdp

'Het urgente thema 'water' van het Ontwerpfestijn sprak ons vooral aan. Bureau Dingeman Deijs werkt al 10 jaar aan waterprojecten op verschillende schaalniveaus, variërend van een verdiepte brug in Artis tot een ontwerpend onderzoek naar waterbergende interventies op de Zuidas. Als winnend team hebben we ook heel sterk de koppeling ervaren met de Dutch Design Week (DDW) in Eindhoven: samengebalde integrale ontwerpenergie in één van Nederlands topweken voor ontwerpers.

We vonden 'water als bouwmateriaal' een verrassende opgave. Het vernieuwende van het Ontwerpfestijn is dat we in relatief korte tijd - als team, werkend op locatie met andere ontwerpers en BPD'ers - tot een plan moesten komen. Verrassend genoeg bleken er zelfs op een plan dat al 'bijna klaar' was nog aanvullingen mogelijk die het plan alleen maar versterkten.

Wij zien veel kansen voor het Campinaterrein. De meeste maatschappelijke thema's - zoals klimaatadaptatie, circulariteit, energie, inclusiviteit, gezondheid en wonen - waren binnen de tender al van toepassing. We zagen vooral kansen in de archeologie van de industriële onderlaag in het Campinaterrein. Tijdens het Ontwerpfestijn was het dan ook bijna oplossingen vinden zonder te zoeken; de locatie en het huidige plan bevatten al alle antwoorden. De oude relicten van het Campinaterrein - zoals de kelders, fundamenten, silo's en de schoorsteen - vormen in ons plan 'Circulair Water Grounds' allereerst de basis voor het zuiveren, bergen en hergebruiken van het regenwater. Daarnaast bieden ze een bijzondere waterrijke openbare ruimte en architectuur voor iedereen.

Ons plan kan goed werken voor doelgroepen die nu geen plek vinden in de stad. Denk aan families die de stad uittrekken en studenten zonder huisvesting. Als woningen compacter worden en er meer hoogbouw is dan grondgebonden woningen, dan wordt extra programma, speelruimte en kwalitatieve buitenruimte een belangrijke voorwaarde voor het wonen (van onder andere deze doelgroepen) in de stad.'



Onze website gebruikt kleine bestanden, cookies genaamd, waarmee wij jouw online ervaring kunnen personaliseren. Door verder gebruik te maken van deze website of door te klikken op 'accepteren' ga je met deze cookies akkoord. Je kunt je toestemming altijd weer intrekken.